Het kabinet wil dat Nederland eind 2040 vijftig keer zoveel stroom kan opslaan als nu. Dat moet de drukte op het stroomnet verlichten, de drukte waardoor in delen van het land geen nieuwe of zwaardere aansluiting meer te krijgen is. Sta je op het punt een warmtepomp, laadpaal of inductieplaat te laten plaatsen, dan wil je weten of dit plan je verbouwing dichterbij brengt. Het eerlijke antwoord is dat je er voorlopig weinig van merkt, en dat is precies waarom het zin heeft om te weten wat er wel en niet in staat.
Wat het kabinet heeft aangekondigd
NU.nl meldde op 9 november dat klimaat- en energieminister Stientje van Veldhoven en staatssecretaris Jo-Annes de Bat hun plannen naar de Tweede Kamer hebben gestuurd. De kern bestaat uit twee delen.
Het eerste is opslag. De capaciteit moet eind 2040 zijn gegroeid naar 110 gigawattuur, ruim vijftig keer meer dan eind 2025. Dat gebeurt vooral met grote batterijen. De redenering is dat het net minder hoeft te worden uitgebreid als stroom op het ene moment bewaard en op het andere gebruikt kan worden.
Het tweede is tempo. Uitbreiding van het net loopt nu vaak vast op lange vergunningsprocedures en bezwaren. Het kabinet heeft met onder meer de netbeheerders en toezichthouder ACM afgesproken die procedures te versnellen. Bij sommige stroomprojecten kunnen burgers straks alleen nog rechtstreeks naar de Raad van State. Een aparte crisiswet, die in het regeerakkoord stond, komt er niet.
Hoeveel is 110 gigawattuur
Zo’n getal zegt weinig zonder vergelijking. Een gemiddelde thuisbatterij slaat volgens Milieu Centraal ongeveer 6 kilowattuur op. Reken je 110 gigawattuur om, dan kom je uit op het equivalent van ruim achttien miljoen van die thuisbatterijen. Dat is een rekensom van ons, geen plan van het kabinet, maar hij laat zien om welke schaal het gaat. Het doel wordt niet gehaald met accu’s in bijkeukens. Het gaat om grote installaties bij transformatorstations, zonneparken en bedrijven.
Voor jou als huiseigenaar betekent dat twee dingen. Er komt uit dit plan geen verplichting om zelf opslag te nemen, en ook geen nieuwe regeling voor je meterkast. En het effect komt van buitenaf, via een net dat op piekmomenten minder vol zit, niet via iets wat jij in huis doet.
Wat er niet verandert aan de wachtlijst
De situatie van vandaag blijft staan. In gemeenten in Utrecht en Gelderland geldt een aansluitstop, en bij alle netbeheerders is er een wachtlijst waarop aanvragers met een maatschappelijke prioriteit voorgaan. Een particulier die een zwaardere aansluiting wil voor zijn verbouwing hoort daar niet bij. Het plan van het kabinet haalt die wachtlijst niet weg, het moet hem op termijn korter maken.
En die termijn is lang. Tussen nu en eind 2040 zit veertien jaar. Een grote batterij moet bovendien zelf ook worden aangesloten en vergund, dus de versnelling van procedures en de groei van opslag hangen aan elkaar. Wie dit jaar of volgend jaar verbouwt, plant daarom met het net zoals het nu is. Wat de aansluitstop in Gelderland concreet betekent, hebben we op 3 november uitgezocht in ons artikel over de vraag of je nog een warmtepomp kunt nemen.
Wat dit voor je verbouwing betekent
De praktische vraag blijft dezelfde als vorige week: past wat je wilt binnen de aansluiting die je al hebt? Zolang het antwoord ja is, heb je met wachtlijst en aansluitstop weinig te maken. Het loont dus om dat eerst uit te zoeken voordat je een installateur laat komen. Sommige huishoudens betalen zelfs voor een zwaardere aansluiting dan ze gebruiken. Hoe je dat nagaat, staat in ons stuk over een te zware stroomaansluiting.
Heb je wel een verzwaring nodig, vraag die dan zo vroeg mogelijk aan, nog voordat de rest van de verbouwing vastligt. De wachttijd bepaalt dan je planning, niet de levertijd van de warmtepomp. In ons eerdere artikel over de wachtrij voor een zwaardere aansluiting lees je hoe je dat aanpakt.
De richting van het beleid vertelt je ook iets over de keuzes die je nu maakt. Het kabinet zet in op flexibel bewaren en gebruiken van stroom, en dat past bij wat er al speelt met stroom die in de spits duurder wordt. Apparaten die je kunt sturen, zoals een boiler die overdag opwarmt of een laadpaal die ’s nachts laadt, sluiten daarop aan. Kies je bij een verbouwing tussen een apparaat dat wel en een dat niet op een tijdstip te schakelen is, dan is het eerste de veiligere gok. Meer daarover vind je in ons artikel over tijdsafhankelijke nettarieven.
Blijft de vraag of je zelf een thuisbatterij moet nemen om bij te dragen. Dat hoeft niet en het plan vraagt er ook niet om. Milieu Centraal raadt zo’n batterij op dit moment niet aan, omdat je de aanschaf met alleen de besparing op je stroomrekening waarschijnlijk niet terugverdient. Je eigen stroom overdag gebruiken en binnen je bestaande aansluiting blijven levert op korte termijn meer op, voor jou en voor het net.
