Wie nu een badkamer, keuken of aanbouw plant, denkt meestal aan de komende tien jaar. Toch is een verbouwing het goedkoopste moment om ook aan de twintig jaar daarna te denken. Een drempel die er toch uit gaat, een deur die toch vervangen wordt, een wand die toch open ligt. Als je het dan meeneemt, kost het weinig extra. Achteraf, als het nodig is, betekent het opnieuw breken.
Het Amerikaanse This Old House zette op een rij hoe je een huis inricht om er oud in te worden, met maten van architecten en ontwerpers. Die maten zijn op Amerikaanse huizen en rolstoelnormen gebaseerd, en de bedragen in dat stuk zijn dollars uit een Amerikaanse regio. De logica is wel goed bruikbaar. Hieronder lees je per onderdeel wat je slim combineert met een klus die je toch al doet.
Begin bij de plattegrond, niet bij de producten
De belangrijkste vraag is of je op de begane grond kunt wonen als de trap ooit een probleem wordt. Daarvoor heb je een plek om te slapen nodig, een douche met toilet en een plek voor de wasmachine. De slaapplek hoeft niet groot te zijn, maar wel af te sluiten en liefst niet direct aan de voordeur.
Een van de geïnterviewde architecten raadt aan eerst een opgemeten plattegrond te maken en te kijken wat er kan zonder iets aan te bouwen. Vaak is er een werkkamer, bijkeuken of een deel van de woonkamer dat later slaapkamer kan worden. Een apart toilet beneden is een goed vertrekpunt; dat kan uitgroeien tot een kleine badkamer als je nu alvast rekening houdt met de afvoer. Ga je wel aanbouwen, ontwerp die ruimte dan flexibel en leg verborgen leidingen aan voor een latere badkamer. Meer ideeën om een huis aanpasbaar te maken lees je in ons stuk over meer uit je eigen huis halen.
Drempels en vloeren op één niveau
Het advies is één vlakke vloer zonder drempels of treden. Komt er een nieuwe vloer, dan is dat het moment om de oude drempels eruit te halen en overgangen gelijk te maken. Waar een hoogteverschil blijft, maak je het zichtbaar met een contrasterende strip of kleur. Kies een vloer die niet glad of spiegelend is; hout, laminaat, rubber en sommige pvc- en tegelsoorten noemt de bron als geschikte opties.
Een nieuwe vloer betekent vaak dat deuren korter moeten. Hoe je dat netjes doet, lees je in deur inkorten onder een dikkere vloer. Leg je beneden vloerverwarming, dan heb je meteen geen radiatoren meer in de weg in smalle ruimtes. In vloerverwarming in een bestaande vloer staan de opties naast elkaar.
Deuren en doorgangen breder maken
Het Amerikaanse stuk noemt voor deuren en doorgangen een vrije breedte van 36 inch, omgerekend ruim 90 centimeter, en voor gangen ongeveer een meter. Meet je eigen binnendeuren eens na; vervang je toch een kozijn, dan is een bredere deur een kleine meerprijs. Schuifdeuren of in de wand verdwijnende deuren geven meer vrije opening dan draaideuren en staan nergens in de weg. Kies bij nieuwe deuren klinken in plaats van knoppen; die bedien je ook met een volle hand of een elleboog.
Bij de voordeur gaat het om een vlakke overgang naar binnen, beschut tegen regen, en een bankje of plek om te zitten bij het aantrekken van schoenen. De bron oppert ook een elektrische deur bij de ingang die je het meest gebruikt; leg je nu nieuwe elektra aan, trek dan alvast een voeding naar dat kozijn.
In de badkamer loont het het meest
De badkamer is de plek waar een aanpassing achteraf het duurst is, omdat tegels, leidingen en afvoer allemaal samenkomen. Ga je de badkamer toch vernieuwen, neem dan deze punten mee:
- een inloopdouche zonder opstap, met een ruime nis voor flessen
- een handdouche op een glijstang, zodat zittend douchen kan
- ruimte voor een douchebankje of klapstoel
- versteviging in de wand op plekken waar later handgrepen kunnen komen
- een wandmeubel of hangende wastafel, zodat je er dichtbij kunt staan of zitten
- matte, stroeve tegels en een contrasterende strook zodat de rand van de douchevloer zichtbaar is
Dat versterken van de wand is de klassieke tip die bijna niets kost als de wand open ligt. Een stuk multiplex of een regel achter de tegels, en je kunt later overal een beugel vastzetten. De bron noemt ook de vuistregel dat je in de douche twee handgrepen binnen bereik wilt, zodat je altijd drie steunpunten hebt. Handgrepen hoeven er overigens niet als ziekenhuismeubel uit te zien; er zijn modellen die tegelijk als handdoekrek werken.
Elektra in de badkamer is gebonden aan zones, ook voor een warmtelamp of verlichte spiegel. Kijk daarvoor in elektra in de badkamer: welke zone wat toestaat. Het hele verbouwproces staat in ons stappenplan voor de badkamer.
Keuken, trap en licht
In de keuken gaat het om bereik en ruimte om te draaien. De bron noemt een looppad van ongeveer een meter tussen kasten en een draaicirkel van anderhalve meter als je met een rollator of rolstoel wilt kunnen keren. Veelgebruikte spullen horen niet hoger dan ongeveer 1,20 meter. Lades werken beter dan diepe onderkasten, en grepen in U- of D-vorm zijn makkelijker vast te pakken dan knopjes.
Moet de trap blijven, maak hem dan veiliger als je er toch aan werkt. Een tweede leuning aan de andere kant is een kleine klus met veel effect. De bron adviseert een trap die breed genoeg is voor een traplift of voor iemand die naast je loopt, en goede verlichting boven en onder met een schakelaar op beide plekken. Nachtlampjes in de gang en op de overloop horen in hetzelfde rijtje.
Leg je nieuwe elektra aan, zet schakelaars dan op een hoogte die je ook zittend haalt en kies grote tuimelschakelaars. Stopcontacten iets hoger dan gebruikelijk schelen bukken.
Wat de gemeente kan doen, en wat niet
In Nederland kun je voor woningaanpassingen bij een beperking terecht bij de gemeente, via de Wmo. Volgens de Rijksoverheid gaat dat om voorzieningen als een traplift of verhoogd toilet, loopt de aanvraag via het Wmo-loket of het sociaal wijkteam, geldt soms een eigen bijdrage, en geven sommige gemeenten een verhuisvergoeding als een aanpassing erg duur is. Dat is bedoeld voor wie de aanpassing nodig heeft, niet voor wie vooruit wil plannen. Wat je nu meeneemt in een verbouwing, betaal je dus zelf. Het verschil is dat het nu een kleine meerprijs is in een project dat je toch al betaalt, en later een aparte verbouwing.
Reken je die meerprijs mee in je budget, kijk dan ook naar de leennormen voor 2027 als je de verbouwing met je hypotheek financiert.
