Precies een dag voor Prinsjesdag legde het Planbureau voor de Leefomgeving een rapport neer dat weinig ruimte voor uitleg laat. Het tempo is uit de overgang naar duurzame energie, en daarmee raken de klimaatdoelen voor 2030 en 2040 verder uit zicht. nu.nl berichtte er maandag over. Het kabinet wil pas begin volgend jaar nieuw klimaatbeleid overwegen.
Dat klinkt als iets voor Den Haag en niet voor jouw kruipruimte. Toch heeft het direct gevolgen voor de volgorde waarin je je huis aanpakt, en vooral voor de vraag of je op subsidie moet wachten of niet.
Wat er in het rapport staat
De cijfers komen uit de Klimaat- en Energieverkenning, die het planbureau elk jaar samen met onder meer het RIVM en het CBS opstelt. Met het beleid zoals dat er nu ligt, komt Nederland in 2040 uit op een emissiereductie van 57 tot 68 procent ten opzichte van 1990. Tel je maatregelen mee die nog niet vaststaan, dan wordt dat 61 tot 72 procent. Het Europese doel voor 2040 ligt rond de 90 procent.
Voor 2030 is het beeld nog scherper. Het RIVM schrijft dat het erg onwaarschijnlijk is dat Nederland het klimaatdoel voor 2030 haalt, en dat de berekende emissiedaling voor dat jaar al drie jaar op rij stilstaat. Drie jaar achter elkaar dezelfde prognose is geen toeval, dat is een systeem dat vastzit.
Waarom dat jouw isolatieplan raakt
Als het kabinet volgend jaar met nieuw beleid komt, zijn er twee kanten op te redeneren, en beide worden op verjaardagen met evenveel overtuiging verkondigd. De eerste is dat een achterstand leidt tot ruimere subsidies, omdat er versneld moet worden. De tweede is dat een krappe begroting juist de subsidiepot verkleint, omdat regelingen duur zijn en het geld ergens vandaan moet komen.
Eerlijk gezegd weet niemand het. En dat is precies waarom ik het een slecht idee vind om je verbouwing op die verwachting te bouwen. Je stelt een klus uit die zichzelf terugverdient, in de hoop op een regeling waarvan je de voorwaarden niet kent, terwijl je in de tussentijd elke winter doorstookt.
De rekensom die wel houdt, is die van je eigen energierekening. Wat een isolatieklus oplevert, hangt af van de kuubs die je niet meer verstookt, en die kant is de afgelopen maanden alleen maar duurder geworden. Welke klus zich daardoor het snelst terugverdient, hebben we uitgewerkt in ons stuk over de gasprijs en de terugverdientijd van isolatie. Dat rapport van het planbureau verandert daar niets aan.
De volgorde die hoe dan ook klopt
Waar het beleid ook heen gaat, de bouwfysica blijft hetzelfde. Warmte verdwijnt uit een woning via de plekken met de slechtste weerstand en via de gaten, en daar begin je.
Kierdichting is de eerste stap en de goedkoopste. Tochtstrips, een valdorpel, kit rond kozijnaansluitingen en een afgesloten brievenbus kosten samen weinig en werken meteen. Wij schreven eerder over tochtstrips plakken en dat is nog steeds de klus met de beste verhouding tussen moeite en resultaat.
Daarna komt de schil. Vloer- of bodemisolatie in de kruipruimte, spouwmuurisolatie als je huis een spouw heeft, en dakisolatie als de zolder in gebruik is. Glas komt meestal later, omdat de kosten per vierkante meter hoger liggen en de winst per vierkante meter kleiner is dan bij een ongeisoleerde vloer.
Pas als de schil op orde is, wordt een warmtepomp interessant. Een warmtepomp in een slecht geisoleerd huis moet op hoge temperatuur draaien en verbruikt dan veel stroom, en dat is precies de situatie waarin mensen concluderen dat het apparaat niet deugt.
Wat je zelf koopt en wat je uitbesteedt
Een deel van deze klussen doe je met spullen uit de bouwmarkt. Tochtprofielen, valdorpels, kit, purschuim voor kleine gaten, radiatorfolie en isolatiemateriaal voor cv-leidingen liggen bij Gamma, Praxis of Hornbach en kosten samen geen vermogen. Dat geldt ook voor de dampremmende folie en het tape voor een zolderklus, al zit je voor isolatieplaten en steenwol op rol vaak goedkoper bij een bouwmaterialenhandel, waar je ook per pallet kunt afnemen.
Spouwmuurisolatie en bodemisolatie in een kruipruimte zijn wel echt werk voor een bedrijf. Je hebt er apparatuur voor nodig, en bij een spouw komt er een inspectie aan te pas om te zien of de spouw schoon en breed genoeg is. Wat vakmensen daarvoor rekenen, hebben we in kaart gebracht bij de uurtarieven van klussers en installateurs in 2026.
Subsidie meenemen zonder erop te wachten
De ISDE is de regeling waar de meeste huiseigenaren mee te maken krijgen. De kern is dat je per maatregel een bedrag per vierkante meter krijgt, en dat het bedrag hoger uitvalt zodra je twee of meer maatregelen binnen twee jaar uitvoert. Dat is de reden dat mensen vloer en spouw in hetzelfde jaar aanpakken in plaats van om het jaar iets te doen.
De bedragen en de voorwaarden veranderen regelmatig, dus haal ze bij de bron en niet bij een aanbieder. Op de ISDE-pagina van RVO staan de actuele tarieven, de minimale isolatiewaarden, de minimale oppervlakten en de regels over wat je zelf mag aanbrengen. Dat laatste verschilt per maatregel en is precies het punt waarop aanvragen sneuvelen.
Mijn advies komt daarmee op iets simpels neer. Plan de klus op basis van je eigen huis en je eigen rekening, vraag de subsidie aan waar die er is, en beschouw een eventuele verruiming volgend jaar als meevaller en niet als onderdeel van het plan. Wie drie jaar wacht op beter beleid, heeft drie winters verwarmd voor niets.
