Een badkamer zonder raam, een donkere overloop of een gang in het midden van het huis. Een dakraam is daar vaak geen optie, omdat er een zolder of een vliering tussen het dak en het plafond zit. Een lichttunnel, ook wel lichtkoker of daglichtbuis genoemd, is precies voor die plekken bedacht. This Old House beschrijft in een uitgebreide gids over sun tunnels hoe ze werken en waar ze passen. Hier lees je wat dat betekent voor een Nederlands huis, en wanneer je er geen vergunning voor nodig hebt.
Hoe een lichttunnel werkt
Een lichttunnel bestaat uit drie delen. Op het dak zit een koepel die zonlicht uit verschillende hoeken opvangt. Daaronder loopt een buis met een spiegelende binnenkant die het licht naar beneden kaatst. En in het plafond zit een diffuser, een soort lampkap die het licht gelijkmatig over de ruimte verdeelt. Je ziet in de kamer dus een ronde lichtbron in het plafond, maar het licht is daglicht.
Er zijn twee soorten buizen. Een starre buis loopt recht van dak naar plafond en geeft volgens de bron het meeste licht door, tot 98 procent van wat de koepel opvangt, ook bij bewolking. Een flexibele buis lijkt op een harmonica en kan om balken, leidingen of een ventilatiekanaal op zolder heen. Die geeft minder licht door, maar is de oplossing als er geen rechte lijn mogelijk is. De diameter bepaalt hoeveel licht binnenkomt. De bron noemt ongeveer 25 centimeter voor een kast of kleine badkamer en 35 centimeter of meer voor een grotere ruimte zoals een keuken.
Lichttunnel of dakraam
| Lichttunnel | Dakraam | |
|---|---|---|
| Waar het past | Ruimte met een zolder of vliering erboven | Ruimte direct onder het dak |
| Ingreep in de constructie | Klein gat in dak en plafond, past vaak tussen de sporen | Groter gat, soms een sparing in de sporen |
| Uitzicht en ventilatie | Geen uitzicht, kan niet open | Uitzicht op de lucht, vaak te openen |
| Licht | Zacht, verspreid daglicht | Direct daglicht, ook zonlicht |
| Aandachtspunt | Condens in de buis door een koude zolder | Grotere ingreep in dak en afwerking, ook binnen |
Voor een badkamer zou ik eerlijk gezegd vaker een lichttunnel kiezen dan je zou denken. Je krijgt daglicht zonder dat iemand naar binnen kan kijken, en je hoeft het ventilatieprobleem toch al met een afzuiger op te lossen. Voor een zolderkamer of slaapkamer onder het dak is een dakraam juist beter, omdat je daar uitzicht en frisse lucht wilt. Zoek je meer ruimte en licht op zolder in één keer, kijk dan naar een prefab dakserre.
Waar je op let bij het plaatsen
Het plaatsen komt neer op een gat in het dak van buitenaf, een gat in het plafond van binnenuit en de buis ertussen. Fabrikanten beweren volgens de bron dat het in anderhalf uur kan. Dat geloof ik voor een ervaren monteur op een makkelijk dak, maar reken als klusser op meer tijd. Twee punten bepalen of het goed gaat.
Het eerste is de aansluiting op het dak. Een slecht afgewerkte koepel lekt, en dat is precies de plek waar je het niet ziet tot er een vochtplek in het plafond verschijnt. Volg de instructies van de fabrikant voor jouw type dakbedekking. Het tweede is condens. Loopt de buis door een koude zolder, isoleer hem dan, zodat warme lucht uit de badkamer niet tegen een koude buiswand condenseert. Ook beschermt dat de isolatie van je huis. Wie het dak toch al vernieuwt, kan de doorvoer meteen meenemen, zoals we uitlegden in dak renoveren met de installaties van later in gedachten.
Heb je een vergunning nodig?
Meestal niet. Een lichttunnel valt onder de regels voor daglichtvoorzieningen in een dak, net als een dakraam of lichtstraat. Het Informatiepunt Leefomgeving zet de voorwaarden op een pagina over vergunningvrije dakramen op een rij.
- In het achterdakvlak, een zijdakvlak dat niet naar de straat of ander openbaar gebied is gekeerd, of een plat dak mag de constructie niet meer dan 0,6 meter uitsteken.
- In het voordakvlak of een zijdakvlak aan de straatkant mag hij niet uitsteken.
- In alle gevallen moeten de zijkanten, onder- en bovenzijde meer dan 0,5 meter van de randen van het dakvlak blijven.
- Is je huis een monument, of ligt het in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht met een achterdakvlak naar openbaar gebied, dan heb je wel een vergunning nodig.
Een lage koepel op een achterdak valt dus vrijwel altijd binnen de regels. Op een voordak is het opletten, omdat veel koepels wat boven de pannen uitsteken. Twijfel je, doe dan de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Die raadt IPLO particulieren ook zelf aan.
