Een rieten kap geeft een huis karakter, maar maakt de zolder vaak donker. Een dakraam lijkt dan lastig, want hoe sluit je glas en een kozijn aan op een dikke laag riet? Het kan prima. Vakblad Bouwwereld beschreef op 16 november, in een bijdrage van een partner, hoe bij een vakantieresort in Baarle-Nassau dakramen in het riet zijn opgenomen. Met de richtlijnen van de Vakfederatie Rietdekkers en de landelijke bouwregels erbij zie je waar het bij je eigen huis op aankomt.
Hoe het bij Hof van Nassau is gedaan
Bij resort Hof van Nassau bouwde Roggeband Bouw in de eerste fase vier vakantiewoningen, een eigentijdse versie van de Vlaamse schuur, met een rieten dak. Daarin kwamen tuimeldakramen van FAKRO, gecombineerd met gootstukken die op maat zijn gemaakt voor riet. Dat gootstuk is het belangrijke onderdeel: het verbindt het raam met de dakbedekking en voert het regenwater af. De ramen liggen in het doorlopende rietvlak, dus zonder opbouw of kapelletje eromheen. Volgens het artikel stelt een rieten dak andere eisen aan die aansluiting dan een pannendak. Let wel: het stuk staat in de rubriek voor partners van het blad en is geen onafhankelijke test.
Waar je op let bij het plaatsen
De Vakfederatie Rietdekkers heeft voor het inbouwen van een dakvenster een principedetail gemaakt, bijgewerkt in april 2025. Daaruit blijkt dat een dakraam gewoon in een verder vlak rieten dak kan worden ingedekt. Soms brengt de rietdekker boven het raam een plaatselijke verdikking in het riet aan. De belangrijkste punten op een rij:
- Onder het raam moet de stoppel van het riet, de afgesneden onderkant van de bundels, worden afgedekt met lood, koper of platte dakpannen.
- Onder de gootstukken wordt de ruimte tussen raamframe en dakbeschot tochtdicht afgetimmerd en geïsoleerd, met de naden afgepurd.
- De federatie werkt met twee maten. Afstand A, tussen 0 en 5 centimeter, bepaalt hoe vlak het raam ten opzichte van het riet ligt. Afstand B ligt tussen 13 en 15 centimeter.
- De kantstukken kun je ondervullen met riet of met scheggen van ongeveer 2 centimeter dik.
De federatie raadt aan de exacte maten met de rietdekker af te spreken. Dat is ook de eerste les: laat het raam plaatsen door of in overleg met een rietdekker, niet door alleen een timmerman. Het riet moet rond het raam opnieuw worden ingedekt, en dat is vakwerk.
Er is nog een praktisch punt. Onder een dakraam blijft het riet vaker en langer vochtig, schrijft de Vakfederatie in haar stuk over afwatering van dakkapellen en dakramen. Daardoor groeit er sneller alg en mos. Een goed gootstuk dat het water van het raam weg leidt, scheelt onderhoud aan het riet eronder.
Is een dakraam in riet brandveilig?
Het raam zelf maakt een rieten dak niet onveiliger, maar het is een goed moment om te weten hoe je dak is opgebouwd. Volgens de Vakfederatie in haar uitleg over brandveiligheid van rieten daken komt de brandveiligheid van een modern rieten dak voor meer dan 95 procent uit de constructie, het zogenoemde schroefdak, en voor minder dan 5 procent uit een brandvertrager. Bij een schroefdak ligt het riet direct op een dichte ondergrond. Er kan dan van binnenuit geen zuurstof worden aangezogen, zodat een brand eerder smeult dan uitslaat.
Dat betekent voor je dakraam dat de aansluiting dicht moet zijn. Het tochtdicht aftimmeren en afpurren onder de gootstukken is niet alleen tegen kou en lekkage, het houdt ook de gesloten opbouw van het dak intact. Een kier rond het raam is precies het soort opening die een schroefdak juist niet wil hebben. Voor de rest van je verbouwing lees je in ons stuk over brandveiligheid bij je verbouwing waar het in de praktijk vaak misgaat.
Heb je een vergunning nodig?
Voor het technische deel is een dakraam vergunningvrij, zo staat op de site van IPLO, het informatiepunt van de overheid voor de Omgevingswet. Voor het ruimtelijke deel hangt het af van de plek op het dak.
- In het achterdakvlak, of een zijdakvlak dat niet naar de straat of ander openbaar gebied is gekeerd, mag het raam maximaal 0,6 meter buiten het dakvlak uitsteken.
- In het voordakvlak, of een zijdakvlak dat naar openbaar gebied is gekeerd, mag het raam helemaal niet uitsteken.
- In beide gevallen moeten alle kanten van het raam meer dan 0,5 meter van de randen van het dakvlak blijven.
Een raam dat in het rietvlak ligt, zoals bij Hof van Nassau, steekt niet of nauwelijks uit, maar de afstand tot de randen moet je wel nameten. Er zijn wel uitzonderingen. Is je huis een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument, dan heb je altijd een vergunning nodig. In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht geldt dat ook voor een achterdakvlak dat naar openbaar gebied is gekeerd. Kijk dat bij een oude rieten boerderij dus eerst na in het omgevingsloket. En let op het burenrecht: een raam binnen 2 meter van de erfgrens met uitzicht op het erf van de buren mag niet zonder hun toestemming.
Bestaand raam of nieuw gat?
Heb je al een oud dakraam in het riet dat lekt of tocht, dan hoeft het niet altijd groot aangepakt te worden. In ons stuk over een dakraam vervangen in de bestaande maat lees je hoe dat zonder sloopwerk gaat. Bij riet geldt wel dat de rietdekker de aansluiting moet beoordelen, want het gootstuk en de afdekking van de stoppel zijn net zo belangrijk als het raam zelf.
