Bijna elke vloerklus begint met dezelfde vraag, en bijna niemand beantwoordt hem goed: is deze vloer vlak genoeg. Het antwoord bepaalt of je een zak egaline haalt, of plaatmateriaal, of dat je iemand moet bellen. En het is een meetbare vraag, geen kwestie van kijken en hopen.
Eerst meten, dan pas kiezen
Leg een rechte rei van twee meter op de vloer en schuif hem door de ruimte, in meerdere richtingen. Meet met een spie of met een setje boortjes hoe groot de grootste opening tussen rei en vloer is. Dat getal is waar het om draait.
| Afwijking onder een rei van 2 meter | Wat je ermee kunt |
|---|---|
| Tot 2 mm | Vlak genoeg voor alles, ook voor gietvloer en grootformaat tegels |
| 2 tot 4 mm | Goed genoeg voor laminaat en pvc met een uitvlakkende ondervloer |
| 4 tot 8 mm | Egaliseren, of bij een houten vloer uitvlakken met plaatmateriaal |
| Meer dan 8 mm, of afschot over de hele ruimte | Uitzoeken waar het vandaan komt voordat er iets overheen gaat |
Schrijf ook op waar de afwijking zit. Een vloer die geleidelijk afloopt van de ene hoek naar de andere is iets anders dan een vloer met een bult in het midden of met een rand die omhoog staat langs de muur. Die drie hebben verschillende oorzaken en verschillende oplossingen.
Egaline: voor een steenachtige vloer met kleine tot middelgrote afwijkingen
Egaline is een cementgebonden of calciumsulfaatgebonden poeder dat je met water aanmaakt tot een dunne brij en over de vloer giet. Het vloeit uit en zoekt zijn eigen niveau. Voor een zand-cementvloer of een betonvloer met een afwijking van een paar millimeter tot ongeveer een centimeter is dit de logische oplossing.
Het staat of valt met de voorbereiding. De vloer moet stofvrij, vetvrij en gezogen zijn, en er hoort een voorstrijkmiddel op dat past bij de ondergrond. Op een gladde of een niet zuigende ondergrond is dat een hechtprimer, op een zuigende een verdunde voorstrijk. Sla je die stap over, dan hecht de laag niet en hoor je over een half jaar bij elke stap een hol geluid. Er hoort bovendien een randstrook langs alle muren, zodat de laag niet klemt tussen de wanden.
Reken in 2026 op 8 tot 18 euro per vierkante meter aan materiaal voor een laag van drie tot vijf millimeter, en op 25 tot 45 euro per vierkante meter als je het laat doen. Egaline koop je bij de bouwmaterialenhandel, waar ze ook de bijbehorende primer verkopen en waar je per pallet goedkoper uit bent dan per zak bij de bouwmarkt.
Waar egaline niet voor is: dikke lagen. Boven de tien millimeter heb je een vezelversterkte of een zwaarbelastbare variant nodig, wordt het duur, en gaat er veel gewicht de vloer op. Boven de dertig millimeter is een gietdekvloer of een zand-cementvloer het antwoord en geen egaline.
Plaatmateriaal: voor houten vloeren
Op een houten balklaag met vurenhouten delen werkt egaline niet zonder meer. Het hout werkt met de vochtigheid, de delen bewegen ten opzichte van elkaar, en een dunne cementlaag scheurt daarop. Er bestaan speciale egalines voor houten ondergronden, meestal in combinatie met een wapeningsdoek, maar de eenvoudigste weg is plaatmateriaal.
Underlayment of spaanplaat van achttien millimeter, geschroefd op de bestaande delen om de vijftien tot twintig centimeter, geeft een vlak en stijf vlak waar vrijwel alles op kan. Let op drie dingen. Schroef in de delen en niet alleen in de balken, want juist de delen zelf zijn krom. Laat rondom vijf tot tien millimeter dilatatie vrij. En schroef niets vast voordat je zeker weet waar de leidingen lopen: onder een houten vloer liggen vaak elektra en waterleidingen tussen de balken.
Materiaal kost in 2026 ruwweg 20 tot 35 euro per vierkante meter voor underlayment, en het is met twee man in een dag gelegd in een gemiddelde kamer. Bijkomend voordeel: je kunt het geluidsgedrag meteen verbeteren door er isolatie of een verende laag onder te verwerken.
Wanneer je van geen van beide iets moet verwachten
Er zijn drie situaties waarin egaliseren of uitvlakken symptoombestrijding is.
De eerste is een vloer die duidelijk is verzakt, met scheuren in de aansluiting op de muren of met deuren en kozijnen die scheef zijn gaan staan. Dan zit het probleem in de fundering of in de ondergrond, en een laag egaline maakt hem vlak maar niet stabiel. Hier hoort een bouwkundig onderzoek bij en zo nodig een constructeur.
De tweede is een houten vloer die doorbuigt als je erover loopt. Doorbuiging betekent dat de balklaag te licht is voor wat erop staat, of dat er ergens een balkkop is weggerot in de muur. Plaatmateriaal maakt het vlak op het moment dat je meet en het beweegt daarna gewoon mee. Laat een timmerman of een constructeur naar de balklaag kijken voordat er een vloer op gaat, zeker als er tegels of natuursteen op moeten, want die scheuren onherroepelijk.
De derde is een vochtige ondervloer. Een betonvloer op zand zonder folie geeft vocht door, en dat vocht komt vroeg of laat onder de nieuwe vloerafwerking terecht. Meet dat met een vochtmeter of laat het meten, en los het op met een vochtscherm of met vloerisolatie voordat er iets overheen komt. Ligt de vloer toch open, dan is dat meteen het goede moment om ook de vloer te isoleren, want daarna kom je er niet meer bij.
De keuze in het kort
Steenachtige vloer, afwijking tot ongeveer een centimeter, geen vocht en geen beweging: egaliseren. Houten vloer of een vloer die werkt: plaatmateriaal. Afwijking groter dan een centimeter of over de hele ruimte aflopend: eerst uitzoeken waarom, dan pas een oplossing. Deuren die klemmen, scheuren in de wanden of een vloer die veert: laten beoordelen voordat er iets overheen gaat.
Wat mij betreft is de meest gemaakte fout niet de verkeerde methode kiezen, maar de meting overslaan. Mensen leggen een laminaatvloer op een ondergrond waarvan ze aannemen dat hij redelijk vlak is, en horen daarna twee jaar lang bij elke stap een klik in dezelfde hoek. Het losklikken en opnieuw leggen kost dan meer tijd dan de hele egalisatie destijds gekost zou hebben. Die rei van twee meter kost bij de bouwmarkt vijftien tot veertig euro en is de goedkoopste verzekering van het hele project. En werk je met een houten vloer of laminaat, houd er dan rekening mee dat de plank zelf ook nog werkt met de temperatuur en de vochtigheid, wat een andere oorzaak van dezelfde klachten is.
