Cv-ketel bijvullen: zo krijg je de druk weer goed

Als je radiatoren lauw blijven en de ketel een storing geeft, is de waterdruk vaak de oorzaak. Die druk kun je in tien minuten zelf bijvullen, met een vulslang en zonder gereedschap. Je zoekt de manometer op of in de ketel, sluit de slang aan tussen de waterleiding en het cv-systeem, en laat er water bij tot de wijzer op de juiste waarde staat. Meestal ligt die tussen 1,5 en 2 bar bij een koud systeem, maar kijk altijd in de handleiding van jouw ketel, want per merk verschilt het. In dit artikel leg ik uit hoe je het stap voor stap doet, wat je vooral niet moet doen, en wanneer drukverlies betekent dat je een installateur nodig hebt.

Waarom de druk wegzakt

Een cv-installatie is een gesloten systeem. Water gaat rond van ketel naar radiator en terug, en in principe verdwijnt daar niets uit. Toch zakt de druk bij bijna elke woning langzaam weg. Dat komt door lucht die uit het water ontsnapt en die je er bij het ontluchten uit haalt, door kleine hoeveelheden vocht die via de leidingen verdampen, en door het uitzetten en krimpen van het water bij opwarmen en afkoelen.

Een paar tienden per jaar is dus normaal. Ga je binnen twee weken van 1,8 naar 0,8 bar, dan is dat geen normaal verlies maar een lek. Dat kan een radiatorkoppeling zijn, een lekkende vulkraan die net niet dicht zit, of het expansievat dat zijn voordruk kwijt is. Milieu Centraal adviseert dan ook om een paar keer per jaar de waterdruk op de meter te controleren en bij veel drukverlies een onderhoudsmonteur of installateur in te schakelen.

Wat je nodig hebt

Veel minder dan je denkt. Een vulslang met aan beide kanten een wartel, meestal geleverd bij de ketel en anders voor een paar tientjes te koop bij de bouwmarkt of de installatiezaak. Een emmertje of een doek om het beetje water op te vangen dat bij het aansluiten uit de slang komt. En een waterpomptang alleen als de wartels vastzitten, maar handvast is bijna altijd genoeg.

Kijk voor je begint waar de vulkraan zit. Bij de meeste combiketels zitten twee kraantjes vlak onder de ketel, soms met een blauw en een rood handvat. In oudere installaties zit de vulkraan bij de watermeter of bij de wasmachinekraan in de bijkeuken. Vind je hem echt niet, zoek dan de handleiding van je ketel op via het typeplaatje aan de onderkant.

Zo vul je de cv-ketel bij

Doe dit bij een koud systeem, dus niet vlak nadat de verwarming heeft gedraaid. Warm water staat onder hogere druk en dan vul je te weinig bij.

1. Zet de ketel uit of in de stand zonder verwarming en laat het water minstens een uur afkoelen. Lees daarna pas de manometer af.
2. Sluit de vulslang eerst aan op de waterkraan of de koudwateraansluiting en draai de wartel handvast. Zet de kraan even kort open zodat de slang zich vult en de lucht eruit loopt, en sluit hem weer.
3. Schroef het andere uiteinde op de vulaansluiting van de cv-installatie, met een doek eronder tegen de druppels.
4. Draai eerst de cv-vulkraan open en daarna de waterkraan, langzaam. Je hoort het water lopen en ziet de wijzer stijgen.
5. Sluit beide kranen zodra de druk op de waarde uit je handleiding staat, meestal rond de 1,5 tot 2 bar. Sluit altijd eerst de waterkraan en daarna de vulkraan.
6. Koppel de slang los, vang het restwater op en berg de slang los van de installatie op, want een slang die aangesloten blijft is een risico op terugstroming.
7. Ontlucht daarna de radiatoren van laag naar hoog in huis en controleer de druk opnieuw, want ontluchten laat de druk weer zakken.

Te veel bijgevuld, wat nu

Dat gebeurt sneller dan je wilt, want de wijzer springt op het laatst hard door. Boven de 2,5 bar blaast de overstortklep bij het opwarmen af en heb je water op de vloer. Aftappen kan via het ontluchtingsnippel van de hoogste radiator: houd er een bakje onder, draai het kraantje een klein stukje open en laat water lopen tot de druk goed staat. Rustig aan, in stapjes van een paar seconden.

Blijf je na het aftappen een te hoge druk zien die vanzelf oploopt, dan is er iets anders aan de hand. Meestal is dat de vulkraan die langs lekt, of een defecte inlaatcombinatie. Dat is werk voor een installateur, niet voor een middag klussen.

Mijn advies: koppel het aan je jaarlijkse ronde

Wat ik in de praktijk zie, is dat mensen pas naar de manometer kijken als de verwarming het niet meer doet, meestal op de eerste koude avond van het jaar. Dat is precies het moment dat elke installateur volgeboekt zit. Mijn advies is om de druk twee vaste momenten per jaar te checken: eind september, voordat de verwarming aangaat, en in februari. Zet het in je telefoon, het kost je twee minuten per keer.

Neem dat moment ook mee om de ketel goed in te stellen, want daar valt meer te halen dan met bijvullen. Milieu Centraal geeft als richtlijn een aanvoertemperatuur van 50 tot 60 graden voor een gemiddeld geïsoleerd huis en 35 tot 50 graden voor een goed geïsoleerd huis, en wijst erop dat elke graad hoger op de thermostaat op jaarbasis ongeveer 10 procent meer energiegebruik betekent. Ik zie bij klanten nog geregeld ketels op 80 graden staan omdat dat ooit zo is ingesteld, terwijl het huis intussen is geïsoleerd. Ben je daarmee bezig, lees dan ook mijn stukken over vloerisolatie zelf aanbrengen en tochtstrips plakken.

Wanneer het geen drukprobleem is

Niet elke koude radiator komt door te lage druk. Wordt de radiator boven wel warm en onder niet, dan zit er meestal slib in en moet het systeem worden gespoeld. Blijft één radiator koud terwijl de rest warm wordt, dan is de thermostaatknop of het binnenwerk vastgelopen. Dat kun je vaak zelf losmaken door het knopje eraf te halen en het pennetje voorzichtig in en uit te bewegen.

Geeft de ketel een storingscode, zoek die dan eerst op voordat je gaat bijvullen. Bij sommige merken betekent een code alleen dat het onderhoudsinterval is verlopen en niet dat er iets kapot is, zoals ik uitlegde bij de Remeha Tzerra met servicecode B. Blijft de verwarming het na het bijvullen slecht doen, kijk dan verder in mijn artikel over een radiator die niet warm wordt.

Bijvullen is een van de weinige klussen aan je cv-installatie die je echt zelf kunt en mag doen. Het gaat mis op twee punten: te snel doorvullen en de slang laten zitten. Doe het bij een koud systeem, sluit de kranen in de goede volgorde en haal de slang eraf als je klaar bent. Zakt de druk daarna binnen een paar weken weer weg, ga dan niet elke maand bijvullen maar laat het lek zoeken, want blijven bijvullen brengt telkens vers zuurstofrijk water in je systeem en dat gaat je radiatoren van binnenuit aantasten.