Zodra er een warmtepomp, een inductiekookplaat of een laadpaal in de plannen staat, komt de groepenkast ter sprake. Meestal via de installateur, meestal in een halve zin, en meestal met een bedrag dat je niet had begroot. Ik krijg die vraag zo vaak dat het tijd wordt om hem uit elkaar te trekken: wanneer moet die kast er echt uit, wie stuurt welke rekening, en wat mag je zelf.
Aanleiding is een uitgebreid kostenoverzicht van het Amerikaanse This Old House over het vervangen van een electrical panel. Dat stuk rekent in dollars en met Amerikaanse ampèrewaarden, dus je kunt de bedragen niet zomaar overnemen. De signalen wanneer een kast aan vervanging toe is, kloppen wel, en die zijn universeel.
Wanneer de kast er echt uit moet
This Old House noemt drie signalen: zekeringen die vaak uitvallen, lampen die dimmen als er iets zwaars aanslaat, en het moeten uitkiezen welke apparaten tegelijk aan kunnen. Dat laatste hoor ik in Nederlandse huizen ook constant, alleen zeggen mensen het anders: “als de wasdroger draait doe ik de oven er niet bij.”
Daar komen bij ons twee dingen bij. Heb je nog een kast met draaizekeringen of keramische stoppen en zonder aardlekschakelaar, dan is vervangen geen luxe maar achterstallig onderhoud. En sla je aardlekschakelaar er regelmatig uit, dan is dat een aanwijzing dat de installatie erachter iets mankeert, niet de kast zelf. In aardlekschakelaar slaat eruit staat hoe je die oorzaak systematisch opzoekt voordat je iets vervangt.
Twee rekeningen van twee partijen
Dit is het punt waar Nederlandse en Amerikaanse verhalen uit elkaar lopen, en waar de meeste verwarring ontstaat. Bij ons zijn het twee losse klussen met twee losse facturen.
De netbeheerder, dus Liander, Stedin of Enexis, gaat over de aansluiting: de kabel de woning in, de hoofdzekering en de meter. Dat deel is verzegeld. Wil je van 1-fase naar 3-fase, of wil je een zwaardere hoofdzekering, dan vraag je dat daar aan en betaal je een vast, gepubliceerd tarief.
De installateur gaat over alles achter die hoofdzekering: de groepenkast met zijn automaten en aardlekschakelaars, de groepen, de aarding. Daar geldt geen tarievenblad maar een offerte.
Wie alleen naar één van beide kijkt, komt bedrogen uit. Ik heb offertes gezien waarin de installateur netjes de kast had begroot en de klant er later achter kwam dat de verzwaring bij de netbeheerder er nog bovenop kwam.
Wat de netbeheerder rekent
De bedragen hieronder komen uit het tarievenblad van Liander voor 2026, inclusief 21 procent btw en exclusief aansluitkabel en kast. Bij Stedin en Enexis liggen ze in dezelfde orde van grootte, maar controleer je eigen netbeheerder voordat je rekent.
| Wijziging | Tarief 2026 |
|---|---|
| Van 1-fase (1x10A tot 1x35A) naar 3x25A of zwaarder | 368,77 euro |
| Van 3x25A naar 3x35A of zwaarder | 304,22 euro |
| Van 1x10A naar 1x35A | 304,22 euro |
| Van 1x20A of 1x25A naar 1x35A smeltzekering | gratis |
| Smeltzekering vervangen door een automaat | 635,07 euro |
| Aansluiting verplaatsen binnen de meterkast | 790,38 euro |
| Nieuwe aansluiting 1x10A of 3x25A | 1.661,94 euro |
Twee dingen vallen op. De stap van 1x20A of 1x25A naar 1x35A is gratis, en dat is voor veel huizen precies de stap die je nodig hebt voor een inductiekookplaat of een gewone laadpaal. Ga dus niet automatisch naar 3-fase omdat iemand dat roept. En als je toch verzwaart terwijl je nog smeltzekeringen hebt, kost het vervangen door een automaat 330,85 euro extra in plaats van 635,07 euro los. Dat scheelt driehonderd euro als je het combineert.
Let ook op de kleine lettertjes: is je aansluitkabel niet geschikt voor het gevraagde vermogen, dan moet die vervangen worden en geldt een hoger tarief. Meer dan 25 meter kabel over eigen terrein kost eveneens extra.
Wat de installateur rekent
Voor de kast zelf hangt het bedrag af van het aantal groepen, de staat van de bedrading en of de aarding vernieuwd moet worden. This Old House komt voor de Amerikaanse markt uit op gemiddeld 2.150 dollar met een bandbreedte van 800 tot 4.000 dollar, waarbij een paneel van 200 ampère inclusief plaatsing tussen 1.300 en 3.000 dollar kost. Reken dat niet één op één om: Amerikaanse huizen hebben een heel andere aansluitwaarde en een ander bouwbesluit.
Nuttiger is het uurtarief van de vakman die het bij jou doet. Een elektricien rekent in Nederland dit jaar 55 tot 85 euro per uur exclusief btw, plus 35 tot 70 euro voorrijkosten, zoals we op een rij zetten in de uurtarieven van klussers en installateurs in 2026. Een kast omleggen is doorgaans een dagklus voor één man, materiaal apart. Laat de offerte arbeid en materiaal gescheiden vermelden, dan zie je meteen waar het geld zit.
1-fase of 3-fase
De standaardvraag, en het standaardantwoord is: alleen 3-fase als je het nodig hebt. Nodig is het bij een warmtepomp van formaat, bij een laadpaal die sneller dan ongeveer 3,7 kW moet laden, bij een kookplaat met een fors aansluitvermogen of als je zonnepanelen zoveel terugleveren dat de omvormer op één fase in de problemen komt.
Wat pleit voor 3-fase als je twijfelt: bij Liander kosten 1x25A en 3x25A hetzelfde per jaar, dus je betaalt eenmalig en daarna niets extra’s. En als de kast er toch uit gaat, is dit het moment. De tweede keer betaal je het hele verhaal opnieuw.
Waar je vanaf blijft
Hier ben ik streng in, en dat mag ook wel na twintig jaar op bouwplaatsen. De meter en de hoofdzekering zijn van de netbeheerder en zitten verzegeld: daar komt niemand anders aan dan zij. En de groepenkast en de aarding zijn geen doe-het-zelfwerk, ook niet als je handig bent en de video’s hebt gezien. Je werkt aan een installatie die onder spanning staat en waar de brandveiligheid van je hele huis aan hangt.
Wat je wél zelf kunt doen: de voorbereiding. Tel hoeveel groepen je nu hebt en hoeveel er bij komen. Kijk of er ruimte is in de meterkast voor een grotere kast, want dat is verrassend vaak het knelpunt. Zoek uit of je aansluiting nu 1x25A of 3x25A is, dat staat op je meter. En bepaal welke klussen je wilt combineren, want een extra groep aanleggen terwijl de kast er toch uit is, kost een fractie van wat het los kost. Hoe je bepaalt of een kleinere elektraklus zelf kan, staat in stopcontact bijplaatsen: zelf of elektricien bellen.
Doe je dat huiswerk voordat je belt, dan krijg je een offerte die klopt in plaats van een schatting die later meevalt of tegenvalt. Meestal het laatste.
