Stel je bouwt aan een uitbouw of een nieuwe woning en je krijgt bericht van de gemeente dat het werk per direct stil moet. Niet omdat er iets mis is met jouw bouw, maar omdat het bureau dat het toezicht doet zijn toelating kwijt is. Dat overkomt op dit moment een groot aantal opdrachtgevers in Nederland.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten waarschuwde er begin september voor in het bericht Kwaliteitsborger geschorst: bouw meteen stilleggen. Drie bureaus zijn geschorst: Bureau Kwaliteitsborging uit Amersfoort, Borgings Combinatie Nederland uit Heerlen en Signal Measurement and Control Systems uit Den Haag. Volgens de VNG missen daardoor tot wel 1.300 bouwprojecten hun toezicht. Gemeenten en omgevingsdiensten moeten die stillegging handhaven, ook als er verder niets aan de hand is met het werk zelf.
Wat een kwaliteitsborger eigenlijk doet
Sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen toetst de gemeente eenvoudige bouwwerken niet meer zelf inhoudelijk. Denk aan een vrijstaande woning, een uitbouw, een dakkapel of een garage: gevolgklasse 1, in de taal van de wet. In plaats van de gemeentelijke bouwinspecteur controleert een private kwaliteitsborger of het ontwerp en de uitvoering voldoen aan de bouwtechnische eisen.
Die borger is er niet alleen aan het begin. Hij volgt het hele bouwproces, komt op de momenten die er technisch toe doen langs, en aan het eind geeft hij een verklaring af waarmee je de bouw gereed kunt melden. Zonder die verklaring is er geen gereedmelding, en zonder gereedmelding mag je het bouwwerk formeel niet in gebruik nemen.
Daar zit precies de kwetsbaarheid. De kwaliteitsborger is geen extra paar ogen naast de gemeente, hij is de enige inhoudelijke controle die er is. Valt hij weg, dan is er niets dat zijn plaats inneemt en moet het werk stil. Ik vind dat een logisch gevolg van de wet, maar de rekening ligt wel bij een opdrachtgever die zelf niets fout deed.
Zo controleer je of jouw project geraakt is
Zoek eerst in je bouwmelding of je contract op welk bureau als kwaliteitsborger is aangemeld. Dat is niet altijd je aannemer of je architect; vaak regelt de aannemer het, maar staat er een derde partij in de papieren. Vergelijk die naam daarna met het register van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw, waar de actuele toelatingen en schorsingen in staan.
Staat jouw borger daar als geschorst, dan gaat de bouw stil zodra de gemeente dat constateert. Wacht daar niet passief op. Bel zelf je gemeente of omgevingsdienst en vraag wat zij van jouw project weten, want zij zijn degenen die moeten handhaven en zij weten of jouw melding al in beeld is.
Wat je kunt doen als je stilligt
De VNG noemt twee routes. Je wacht tot de schorsing wordt opgeheven, of je schakelt een andere toegelaten kwaliteitsborger in. De eerste route is gratis maar volstrekt onzeker: je weet niet wanneer, en je weet niet of het gebeurt. De tweede kost geld en tijd, maar je bent wel weer aan het bouwen.
Houd er rekening mee dat een nieuwe borger niet zomaar op de rijdende trein springt. Hij moet zijn eigen borgingsplan maken en kan werk willen zien dat inmiddels is dichtgetimmerd of gestort. Wie foto’s, keuringsrapporten en meetgegevens van de afgelopen maanden netjes heeft bewaard, is hier in het voordeel. Ontbreekt dat, dan kan het gebeuren dat er iets open moet dat net dicht was.
Er is ook nog een juridisch punt dat op dit moment openligt: of er bij het wisselen van kwaliteitsborger een nieuwe bouwmelding nodig is. De VNG schrijft dat dat wordt uitgezocht. Ga er dus niet vanuit dat je met een handtekening klaar bent, en leg de vraag bij je gemeente neer voordat je verder bouwt.
En wie betaalt dit?
Dat hangt aan je contract. Staat de kwaliteitsborger op naam van de aannemer, dan is het in beginsel zijn probleem om vervanging te regelen, en is stilstand een vertraging waarvoor je moet kijken wat er over overmacht in je aannemingsovereenkomst staat. Heb je de borger zelf gecontracteerd, dan zit je er zelf voor. Leg dat nu vast in de mail met je aannemer, in gewone zinnen: wie regelt de nieuwe borger, wie betaalt hem, en wat betekent dit voor de opleverdatum. Vertraging zonder afspraken op papier loopt altijd verkeerd af, en dat is niet eens uniek voor dit geval: een verbouwing loopt bijna altijd uit, ook zonder geschorste toezichthouder.
Tot slot: dit raakt alleen bouw waarvoor een kwaliteitsborger nodig is. Klus je binnen zonder dat er een bouwmelding aan te pas komt, dan verandert er niets voor je. Twijfel je of jouw plan meldingsplichtig is, dan helpt ons artikel over wanneer je een vergunning nodig hebt voor je verbouwing je op weg.
