Keukenkraan vervangen zonder de kast te slopen

Een keukenkraan vervangen is een van die klussen waarbij het echte werk niet bij de kraan zit maar in de kast eronder. De kraan zelf zit met één moer vast en is in tien minuten los. Het uur dat eromheen zit, gaat op aan het leeghalen van die kast, het bereiken van een moer op een plek waar je hand net niet bij kan, en het vinden van de kraanleertjes van de kranen die er niet meer zijn. Wie dat weet, begint anders aan de klus, en die voorbereiding is precies waar dit stuk over gaat.

Goed nieuws vooraf: dit is werk waarbij je niet aan gas of elektra komt en waarbij het ergste wat er kan gebeuren een natte kastbodem is. Voor een gemiddelde keukenopstelling reken je op anderhalf tot drie uur, inclusief de rommel. Laat je het doen, dan kost het meestal 100 tot 200 euro aan arbeid, bij een loodgietertarief van 55 tot 85 euro per uur exclusief btw plus 35 tot 75 euro voorrijkosten (2026).

Wat je in huis wilt hebben

• De nieuwe kraan, met de meegeleverde bevestigingsset en pakkingen
• Twee flexibele aansluitslangen, meestal 3/8 duims op M10, lengte 50 of 70 cm, tenzij ze bij de kraan zitten
• Waterpomptang en een kleine steeksleutelset
• Kraanmoersleutel of een lange dopsleutel van 10 of 11 mm, dit is het gereedschap dat de klus maakt of breekt
• Rol teflontape van 12 mm, of vlashennep met afdichtingspasta
• Emmer, oude handdoek en een zaklamp of een hoofdlamp
• Eventueel twee nieuwe hoekstopkranen als de bestaande stroef of lekkend zijn
• Ontkalker of schuurspons om de rand van het aanrecht schoon te krijgen
• Sanitairkit met schimmelwerende samenstelling, alleen als de kraan geen rubberen onderpakking heeft

De kraan zelf koop je bij Praxis, Gamma, Hornbach, Karwei of bij een sanitairspeciaalzaak, en online bij de bekende sanitairwinkels. Voor een fatsoenlijke eengreepsmengkraan met keramische binnenwerk zit je in 2026 op 60 tot 180 euro, voor een kraan met uittrekbare sproeier op 120 tot 350 euro, en voor een kokendwaterkraan op 900 tot 2.000 euro inclusief boiler. Flexibele slangen kosten 8 tot 15 euro per stuk, hoekstopkranen 8 tot 20 euro, en een kraanmoersleutel 12 tot 25 euro. Dat laatste gereedschap leen je liever niet, want je hebt het precies op het moment nodig dat de bouwmarkt dicht is.

Zo vervang je de kraan

1. Haal de kast leeg en leg een handdoek op de bodem. Klinkt overbodig, maar er komt altijd meer water uit de oude slangen dan je verwacht, en je wilt niet met je hoofd tussen de schoonmaakmiddelen liggen.
2. Sluit de hoekstopkranen. Dat zijn de twee kleine kraantjes op de leidingen onder het aanrecht, één voor koud en één voor warm. Draai ze met de klok mee dicht. Zitten ze vast, forceer dan niet: sluit in plaats daarvan de hoofdkraan van de woning af, want een afgebroken hoekstopkraan verandert je klus meteen in een noodgeval.
3. Zet de kraan open om de leiding drukloos te maken. Er loopt nog wat water uit. Laat de kraan daarna openstaan.
4. Draai de flexibele slangen los van de hoekstopkranen. Waterpomptang op de wartel, tegenhouden aan de kraanzijde zodat je de leiding niet meedraait. Vang het restwater op in de emmer.
5. Draai de bevestigingsmoer onder het aanrecht los. Dit is het moment waarvoor je die kraanmoersleutel hebt. Bij oudere kranen zit daar kalk en soms roest omheen. Een scheut kruipolie en tien minuten wachten scheelt veel gevloek.
6. Til de oude kraan er van boven af uit en maak de rand van het aanrecht schoon. Onder de oude kraan zit vrijwel altijd een ring van kalk en vet die je nu makkelijk weg krijgt en straks niet meer.
7. Draai de nieuwe slangen in de nieuwe kraan voordat je de kraan plaatst, en niet andersom. Handvast plus een kwartslag met de sleutel is genoeg, want er zit een rubberen afdichting in en die knijp je met kracht juist kapot.
8. Steek de kraan door het gat en zet hem uit. Kijk van bovenaf of de uitloop recht boven de spoelbak staat en of de greep vrij kan draaien zonder de achterwand te raken. Dit is het laatste moment waarop corrigeren gratis is.
9. Zet de kraan vast met de meegeleverde beugel of moer. Stevig, maar niet zo stevig dat je een dunne rvs-spoelbak vervormt. Controleer daarna nog een keer of de uitloop nog recht staat, want bij het aandraaien draait hij vaak mee.
10. Sluit de slangen aan op de hoekstopkranen. Warm zit meestal links, koud rechts. Draai handvast aan en dan een halve slag met de tang. Op de wartels van flexibele slangen hoort geen teflontape, want die dichten af op een rubberen ring. Teflontape gebruik je alleen op conische schroefdraad, bijvoorbeeld waar een hoekstopkraan in de muurplaat gaat.
11. Open de hoekstopkranen langzaam terwijl de kraan bovenop nog openstaat. Laat de kraan een minuut doorlopen zodat vuil en lucht eruit gaan, eerst koud en dan warm.
12. Voel met een droge vinger langs elke verbinding en leg er een velletje keukenpapier onder. Kom na een uur terug en kijk nog eens, want een lek van een druppel per minuut zie je pas als de kastbodem opbolt.

Waar het meestal misgaat

De vier klassiekers, in volgorde van hoe vaak ze voorkomen. De eerste is een te korte slang. Meet vóór het kopen de afstand van het gat in het aanrecht tot de hoekstopkraan en tel er twintig centimeter bij op voor de bocht, anders staat de slang strak en trekt hij op termijn scheef.

De tweede is de verkeerde maat. Op de kraan zit meestal M10, aan de hoekstopkraan zit doorgaans 3/8 duims, en soms kom je 1/2 duims tegen. Dat duimsysteem verwart bijna iedereen, want een half duims aansluiting is niet 12,7 mm in het gat maar een maataanduiding van de pijp. Hoe die maatvoering werkt staat uitgelegd in het stuk over de half duims aansluiting in sanitair en boilers, en het is de moeite waard om dat één keer goed te lezen voordat je in de winkel staat.

De derde is te hard aandraaien. Bijna alle lekkages die ik bij mensen thuis heb gezien na een zelf vervangen kraan kwamen door een kapotgeknepen rubberen ring, niet door een te losse moer. Als het na handvast plus een kwartslag nog lekt, is de ring verkeerd geplaatst of vuil, en helpt harder draaien niet.

De vierde is de stroeve hoekstopkraan. Kranen die twintig jaar niet bewogen hebben, gaan soms wel dicht en daarna niet meer open, of ze gaan lekken langs de spindel. Kom je zo’n kraan tegen, vervang hem dan meteen nu je toch bezig bent. Het kost een tientje en het scheelt je een keer dat je in paniek naar de hoofdkraan zoekt.

Kraan of kraanwerk

Voordat je de hele kraan vervangt is het goed om vast te stellen of dat wel nodig is. Druppelt hij alleen, dan is meestal alleen het binnenwerk versleten, en dat is een onderdeel van tien tot dertig euro dat je in een half uur wisselt. Hoe je dat aanpakt staat in het stuk over het binnenwerk van een lekkende kraan vervangen. Loopt hij traag of sputtert hij, dan zit het meestal in de perlator op de uitloop en is het een kwestie van losdraaien en in schoonmaakazijn leggen.

Vervangen doe je bij een kraan die van binnen verkalkt is, bij een greep die niet meer soepel loopt terwijl het binnenwerk nieuw is, en natuurlijk als je iets anders wilt. Wie een uittrekbare sproeier overweegt: dat is de enige aanschaf in mijn keuken waar ik achteraf niet meer zonder wil, en tegelijk het onderdeel dat als eerste stuk gaat, want die slang schuurt over de rand van de doorvoer.

Als er meer aan de keuken moet gebeuren

Zit je toch met de kast leeg en de kraan eruit, dan is dit het moment om een paar dingen mee te pakken die later lastiger zijn. Kijk of de sifon nog goed zit en niet ruikt, want een droge of scheve sifon laat rioollucht door. Controleer de aansluiting van de vaatwasser: een slang die met een simpele slangklem op een aftakking zit is een lek in wording, en een overlopende vaatwasserafvoer begint vrijwel altijd hier. En kijk of de kastbodem al opgezwollen is van eerder vocht, want dan is het spaanplaat dat je nu voor twintig euro vervangt.

Is de kraan een onderdeel van een groter plan om de keuken op te frissen zonder alles te vervangen, dan is de volgorde die het beste werkt: eerst het blad, dan de kraan, dan de spoelbak, dan de fronten. Wat er allemaal mogelijk is aan het aanrechtblad zelf staat in het overzicht over een keukenblad opknappen zonder nieuwe keuken. Een nieuwe kraan op een verkleurd blad valt namelijk vooral op als nieuwe kraan, en dat is zelden het effect waar iemand op hoopt.