Kitrand vervangen in de badkamer

Een zwarte of loslatende kitrand vervang je zelf in een paar uur, en het is een van de weinige klussen waarbij het resultaat direct zichtbaar is. Je snijdt de oude kit eruit, maakt de naad kurkdroog en spuit er een nieuwe rand in met sanitairkit. Het gereedschap kost bij elkaar geen twintig euro. Toch gaat het vaak mis, bijna altijd op hetzelfde punt: de ondergrond was niet droog of niet vetvrij, en dan laat de nieuwe rand binnen een half jaar weer los. In dit artikel loop ik de hele klus met je door, inclusief de fouten die ik het vaakst tegenkom.

Waarom een zwarte kitrand meer is dan lelijk

Schimmel in een kitnaad is geen cosmetisch probleem. Achter een losse rand loopt water de naad in, waar het in de constructie of achter de tegels blijft zitten. Dat vocht komt er niet meer uit en voedt de schimmel die je aan de buitenkant ziet. Het RIVM stelt dat er een consistent verband is gevonden tussen vocht in woningen en luchtwegklachten zoals hoesten en piepen, en dat blootstelling aan een vochtige woning of schimmel de kans op astma en luchtweginfecties vergroot. In een badkamer met matige ventilatie is die naad dus de plek waar je het snelst iets aan kunt doen.

Vocht- en schimmelproblemen komen vooral voor in woningen van voor 1992, waar de ventilatie beperkt is en de kitranden vaak al meerdere keren zijn overgespoten. Overspuiten is precies wat je niet moet doen, want nieuwe kit hecht niet op oude kit en de schimmel groeit er onder gewoon door.

Wanneer vervangen en wanneer schoonmaken

Niet elke verkleuring vraagt om vervanging. Zit de zwarte aanslag alleen bovenop en laat de rand nergens los, dan kun je hem eerst schoonmaken met een schimmelverwijderaar op chloorbasis. Leg er een strook keukenpapier op, spuit dat nat en laat het een uur intrekken. Vaak is dat genoeg.

Vervangen doe je in drie situaties. Als de kit loslaat van de tegel of van het sanitair, ook al is het maar een paar centimeter. Als de schimmel in de kit zit en niet op de kit, te herkennen doordat schoonmaken niets doet. En als de rand scheurtjes vertoont of hard en bros aanvoelt, want dan is de elasticiteit eruit en beweegt hij niet meer mee met het bad dat vol water zwaarder wordt.

Wat je nodig hebt

Je haalt dit allemaal bij de bouwmarkt, bijvoorbeeld bij Gamma, Praxis, Hornbach of Karwei, en anders bij een sanitairspecialist. Reken op twintig tot dertig euro als je nog niets hebt liggen.

• Sanitairkit op siliconenbasis met schimmelwerende toevoeging, kleur wit of transparant. Eén koker van 310 ml is genoeg voor ongeveer 10 tot 12 meter naad.
• Een kitspuit met een stevig frame. De goedkoopste plastic modellen buigen door en dan krijg je geen gelijkmatige worst.
• Een kitmes of een stanleymes met een nieuw, scherp blad.
• Een kitstrijker of afwerkspatel, plus een klein bakje water met een druppel afwasmiddel.
• Schilderstape van 19 of 25 millimeter breed voor strakke randen.
• Spiritus of schoonmaakalcohol en een pluisvrije doek om te ontvetten.
• Eventueel een schimmelverwijderaar en handschoenen.

Zo vervang je de kitrand

Plan de klus op een moment dat de badkamer 24 uur niet gebruikt hoeft te worden. Dat is de belangrijkste voorwaarde, en tegelijk de reden dat het vaak misgaat.

1. Snijd de oude kit los. Zet het mes plat tegen de tegel en snijd de bovenkant door, doe daarna hetzelfde langs het sanitair. Trek de strook er in één beweging uit als dat lukt.
2. Verwijder de restjes. Schraap alles weg tot je schone tegel en schoon sanitair ziet, ook de dunne velletjes. Nieuwe kit hecht niet op oude kit, dus dit is de stap waar je de tijd voor neemt.
3. Behandel zichtbare schimmel in de naad met schimmelverwijderaar en spoel na. Ventileer tijdens en na het werken.
4. Laat de naad drogen. Minimaal 24 uur, en zet het raam open of laat de mechanische ventilatie draaien. Voelt de naad koud aan, dan is hij nog vochtig.
5. Ontvet de naad met spiritus op een pluisvrije doek en laat het verdampen. Plak daarna aan beide zijden schilderstape, met een naadbreedte van ongeveer 5 millimeter ertussen.
6. Snijd de tuit van de koker schuin af op de breedte van je naad en spuit in één doorgaande beweging. Houd de spuit onder een hoek van ongeveer 45 graden en druk gelijkmatig, zonder te stoppen halverwege.
7. Strijk de rand direct af met een natte vinger of kitstrijker, en trek de tape er meteen af terwijl de kit nog nat is. Laat de rand daarna 24 uur uitharden voordat je doucht of het bad vult.

De fout die ik het vaakst zie

Negen van de tien mislukte kitranden die ik tegenkom, hebben dezelfde oorzaak: er is te snel gespoten. Iemand snijdt de oude kit er op zaterdagochtend uit en wil zaterdagavond douchen, dus de naad krijgt twee uur om te drogen. Siliconenkit hecht dan wel, maar op een laagje vocht in plaats van op de tegel, en binnen een paar maanden laat de rand los aan de onderkant. Mijn advies is daarom simpel: begin deze klus op vrijdagavond en gebruik zaterdag en zondag als droogtijd, of doe het als je een dag weg bent.

De tweede fout is te veel kit. Een dikke rand oogt niet netter, hij scheurt eerder, omdat de kit vast komt te zitten aan drie vlakken in plaats van twee. Houd de naad smal en spuit liever een keer opnieuw dan dat je er een halve centimeter in duwt. En gebruik geen acrylaatkit in natte ruimtes, hoe verleidelijk het ook is omdat je die kunt overschilderen. Acrylaat neemt vocht op en is bedoeld voor naden in droge ruimtes, bijvoorbeeld tussen plint en muur of bij het dichten van een gat in de muur.

Sanitairkit en de andere soorten

In het schap staan al snel tien kokers naast elkaar en de verschillen zijn belangrijker dan de prijs. Sanitairkit is een siliconenkit met een schimmelwerende toevoeging en is de juiste keuze voor bad, douche, wastafel en aanrecht. Universele siliconenkit werkt ook, maar heeft die toevoeging niet en wordt sneller zwart. Acrylaatkit is overschilderbaar en niet vochtbestendig. En dan is er nog hybride kit op MS-polymeerbasis, die je kunt overschilderen en die in natte ruimtes wel geschikt is, maar die duurder is en lastiger glad afstrijkt.

Ga je verder dan alleen de kitrand en pak je de hele ruimte aan, kijk dan ook naar de volgorde van je klussen. Bij een verbouwing komt de kit altijd als laatste, na het tegelwerk en het voegen, zoals ik beschrijf in badkamer tegelen voor beginners en in het bredere stappenplan om zelf je badkamer te verbouwen.

Zo houd je de nieuwe rand langer mooi

Een kitrand gaat vijf tot tien jaar mee, mits de badkamer zijn vocht kwijt kan. Zet na het douchen het raam open of laat de ventilatie nog een half uur doorlopen, en trek de wanden en de badrand af met een raamwisser. Dat laatste kost tien seconden en scheelt het meest. Maak de rand daarnaast een keer per maand schoon met een gewoon allesreiniger en een doek, want schimmel begint op de zeepresten die op de kit achterblijven, niet in de kit zelf. Zie je toch een klein stukje loslaten, snijd dan alleen dat stuk weg en spuit het opnieuw in. Wachten tot de hele rand op is, betekent dat er in de tussentijd water achter zit.

Kitranden vervangen is geen mooie klus, maar wel een dankbare. Je hebt er weinig gereedschap voor nodig, je ziet meteen verschil, en je voorkomt schade die je pas jaren later zou ontdekken. Neem alleen die 24 uur droogtijd serieus, dan doe je het de komende jaren niet nog een keer over.