Het kabinet wil met een nieuwe wet eindelijk vastleggen wanneer iemand echt zelfstandig ondernemer is. Die Zelfstandigenwet moet in januari 2028 ingaan en ligt nu ter consultatie. Experts zijn kritisch, en dat roept bij wie gaat verbouwen een praktische vraag op. Kun je straks nog gewoon een schilder, stukadoor of klusjesman inhuren die voor zichzelf werkt? En waar let je nu al op?
Wat de Zelfstandigenwet regelt
De discussie over schijnzelfstandigheid loopt al jaren. Op dit moment kijken de Belastingdienst en rechters achteraf naar alle omstandigheden van een werkrelatie. Daardoor weten opdrachtgevers en zzp’ers vaak pas later of ze het goed hebben gedaan. Volgens NU.nl zien veel opdrachtgevers er uit angst voor boetes inmiddels van af om zzp’ers in te huren.
De nieuwe wet werkt met twee toetsen vooraf. De zelfstandigentoets kijkt of iemand de basis van een onderneming op orde heeft, zoals een inschrijving bij de Kamer van Koophandel, een btw-nummer, een zakelijke rekening en het versturen van facturen. In het voorstel staat daarnaast dat een zzp’er in het vorige en het huidige kalenderjaar voor minstens drie verschillende opdrachtgevers moet werken en actief klanten werft. De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht zelf, met als kern dat de zelfstandige vrij is in hoe, waar en wanneer hij werkt. Wie aan beide toetsen voldoet en ook zo werkt, komt volgens de Rijksoverheid in een veilige haven. Reageren op het concept kan tot en met 29 oktober 2026.
Het voorbeeld van de schilder
Opvallend genoeg komt het voorbeeld in het wetsvoorstel recht uit de wereld van de verbouwing. Een opdrachtgever mag bepalen welke muren er geschilderd worden, in welke kleur en of het egaal moet. Hij mag de schilder geen werkinstructies geven, zoals welke roller hij gebruikt of in welke volgorde hij werkt. Ook staat erin dat werk dat alleen op een bepaalde plek kan, zoals op een bouwplaats, niet zomaar tegen de zelfstandige pleit.
Arbeidsrechtadvocaat Ruud Schepers noemt dat onderscheid tegenover NU.nl vaag. Volgens hem blijft er altijd een grijs gebied. Hoogleraar sociaal recht Miriam Kullmann ziet dat de wet vooral veel nieuwe verplichtingen schept en twijfelt of het werkt zonder controle. “Een nieuwe wet lost niets op zolang niet wordt gecontroleerd hoe er werkelijk wordt gewerkt,” zegt ze.
Wat het betekent als je thuis verbouwt
De wet en de discussie erover draaien om bedrijven en instellingen die zelfstandigen inhuren, vaak voor langere tijd. Over particulieren die een vakman voor hun eigen huis inschakelen zeggen de berichten van de afgelopen weken niets specifieks. De wet is ook nog niet aangenomen, dus tot 2028 verandert er niets en het voorstel kan na de consultatie nog wijzigen.
Toch laat het voorbeeld van de schilder zien hoe je een opdracht netjes inricht, en dat is ook los van de wet verstandig. Jij bepaalt het resultaat, de vakman bepaalt hoe hij het maakt. Wie naast een stukadoor gaat staan met aanwijzingen over de spaan, krijgt zelden een beter plafond.
Ons advies is om het eigen ondernemerschap van je klusser nu al kort te checken, omdat het je ook beschermt als er iets misgaat.
- Zoek het bedrijf op in het handelsregister van de KvK. Een vakman met een inschrijving en een btw-nummer op de factuur is aanspreekbaar.
- Vraag om een schriftelijke offerte met het resultaat, de planning en wat wel en niet is inbegrepen. Prijzen kunnen tussen offerte en uitvoering oplopen, zoals we eerder schreven over bouwmaterialen en aannemers die duurder worden.
- Vraag of de vakman een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering heeft. Valt er een ladder door je raam of springt er een leiding, dan wil je weten wie de schade dekt.
- Bij een grote verbouwing met meerdere partijen is het slim om met je verzekeraar te overleggen of je opstalverzekering de werkzaamheden dekt, of dat een aparte verzekering voor de bouw nodig is.
- Laat je betalen via een factuur en bewaar die. Dat is je bewijs bij garantie en bij een geschil.
Waarom het je toch raakt
Ook als jij als particulier buiten schot blijft, kan de wet je indirect raken. Veel zelfstandigen in de bouw werken nu voor een vaste aannemer. Moeten zij straks drie opdrachtgevers in twee jaar laten zien, dan kan het zijn dat sommigen vaker rechtstreeks voor particulieren gaan werken, en dat anderen kiezen voor loondienst. Het tekort aan vakmensen verdwijnt daar niet mee.
Voor jou blijft de praktische les hetzelfde. Kies een vakman die zich als ondernemer gedraagt, leg het resultaat vast en houd je verder afzijdig van de manier waarop hij werkt. Dan zit je goed, wat er in 2028 ook ingaat.
