Een oude eiken deur, een stapel gebruikte dakpannen of een paar balken uit een gesloopte schuur: voor wie verbouwt, ligt er veel bruikbaar materiaal op straat. Vakblad Bouwwereld schreef deze week dat circulair bouwen het opknappen en hergebruiken van bestaand materiaal hoger op de agenda zet. Nederland wil in 2050 een volledig circulaire economie, met als tussenstap de helft minder gebruik van nieuwe grondstoffen in 2030, en de bouw is een van de vijf sectoren waar het Rijk in zijn programma voor circulaire economie de nadruk op legt. Wat heb jij daaraan bij je eigen klus? Tweedehands is lang niet altijd de beste keuze, maar voor een flink deel van je materiaal wel.
Begin bij wat je al hebt
Het meest voor de hand liggende hergebruik zit in je eigen huis. Bouwwereld noemt als voorbeeld de massief houten vloer die bij een renovatie niet wordt uitgebroken maar geschuurd en opnieuw afgewerkt met olie, lak of hardwax. Komt er een uitbouw bij, dan kan een vloerenbedrijf de bestaande delen aanhelen met nieuwe, zodat de oude vloer doorloopt. Hetzelfde geldt voor deuren, trappen en kozijnen die nog goed zijn. In ons stuk over een oude entree behouden bij een renovatie zie je hoe dat op grote schaal werkt.
Ga je zelf slopen, doe dat dan met beleid. Milieu Centraal raadt aan om schroeven los te draaien in plaats van de sloophamer te pakken, zodat keukenkasten, sanitair en deuren heel blijven. Wat je zelf niet gebruikt, kun je bewaren, weggeven of verkopen.
Waar je gebruikte bouwmaterialen vindt
Volgens Milieu Centraal vind je vrijwel alles tweedehands, van houten balken en dakpannen tot deuren, kozijnen, ligbaden en toiletpotten. De eenvoudigste route is Marktplaats of zoeken op het materiaal met het woord tweedehands erbij. Daarnaast zijn er gespecialiseerde handelaars. Op de kaart van Opalis vind je handelaars in gebruikte bouwmaterialen, ook in Nederland, en webwinkels als Gebruiktebouwmaterialen.com verkopen onder meer binnendeuren, kozijnen, isolatieplaten en zelfs complete dakkapellen, deels ongebruikt overschot. Daarnaast zijn er bouwkringlopen, waar sloopbedrijven, aannemers en particulieren overtollig materiaal aanleveren dat wordt gesorteerd en gecontroleerd voordat het in de verkoop gaat.
Reken wel op tijd. Milieu Centraal wijst erop dat zoeken, kopen, vervoeren en opslaan extra tijd en ruimte kost. Zoek in de buurt en combineer ritjes, anders gaat de milieuwinst op aan kilometers.
Wanneer tweedehands loont
Het loont vooral bij onderdelen die niet slijten en waarvan de maat niet kritisch is, of waar je de maat van je verbouwing op kunt aanpassen. Denk aan binnendeuren, dakpannen voor een schuur of aanbouw, sanitair, bakstenen voor een tuinmuur, en hout voor niet-dragende toepassingen zoals een betimmering of een werkbank. Oude deuren en dakpannen hebben bovendien vaak een uitstraling die je nieuw niet makkelijk koopt. Volgens Milieu Centraal is hergebruik voor de meeste bouwmaterialen beter voor het milieu dan nieuw, omdat er geen grondstoffen en energie nodig zijn voor nieuwe productie.
Het helpt als je je ontwerp een beetje flexibel houdt. Vind je eerst de deuren en pas daarna de sparingen in je nieuwe wand, dan past alles. Andersom wordt het zoeken naar een deur van precies de juiste maat en draairichting.
Wanneer je beter nieuw koopt
Milieu Centraal noemt een paar duidelijke uitzonderingen. Ramen, deuren en kozijnen met glas dat slecht isoleert kun je beter niet hergebruiken, want dan stook je jarenlang meer. Een tweedehands kozijn kan wel, als je er nieuw isolatieglas in laat zetten. Ook oude lampen, elektrische apparaten en gastoestellen vervang je liever door zuinige nieuwe. En als de kwaliteit niet deugt en je iets snel weer moet repareren of vervangen, gaat de winst ook verloren.
Bij hout dat iets moet dragen, zoals een balklaag of een latei, is extra voorzichtigheid nodig. Nieuw constructiehout heeft een stempel met sterkteklasse, bij gebruikte balken is die vaak niet meer te vinden of te herleiden. Hoe je zo’n stempel leest, staat in ons stuk over de stempel op een plank hout. Gebruik je oude balken constructief, overleg dan met je constructeur of aannemer. Kijk ook goed naar houtrot en gaten van houtworm. Kleine plekken rot zijn soms te herstellen, zoals in ons stuk over houtrot repareren met epoxy.
Let bij oude platen en vloerbedekking op asbest. Volgens Milieu Centraal kan asbest onder meer zitten in oude golfplaten, gevelplaten, vensterbanken, platen achter de cv-ketel en oud vloerzeil. Twijfel je bij een tweedehands plaat of vensterbank over de herkomst, laat hem dan liggen.
Bespreek het vooraf met je aannemer
Doe je de klus niet zelf, bespreek dan vooraf met je aannemer of architect welke tweedehands materialen je wilt gebruiken. Vraag of hij garantie geeft op materiaal dat jij aanlevert, en houd er rekening mee dat extra zaag- en paswerk als meerwerk op de rekening kan komen. Leg dus vast wat jij aanlevert, wanneer het op de bouwplaats ligt en wie verantwoordelijk is als iets toch niet blijkt te passen. Over hoe zulke posten oplopen, lees je meer in ons stuk over meerwerk in een offerte.
