Na een herfststorm ligt de tuin soms vol takken, en dan komt de kettingzaag uit de schuur. Family Handyman stelde de vraag die veel mensen zichzelf niet hardop stellen, namelijk hoe oud te oud is voor een kettingzaag. Het antwoord van de fysiotherapeuten die ze spraken is eerlijk. Een leeftijdsgrens bestaat niet, maar je hebt voldoende grip, balans en een helder hoofd nodig. Dat geldt op je dertigste net zo goed als op je zeventigste, alleen wordt het met de jaren minder vanzelfsprekend.
Waarom een kettingzaag anders is dan ander tuingereedschap
Een ongeluk met een kettingzaag gebeurt in een fractie van een seconde, meestal omdat de zager de controle over de zaag verliest. Family Handyman noemt een Amerikaans cijfer van ongeveer 36.000 verwondingen per jaar, met diepe snijwonden en erger als gevolg. De risico’s die de Vereniging van Bos- en Natuureigenaren (VBNE) noemt in haar veiligheidsinstructieblad voor de kettingzaag zijn herkenbaar voor elke tuin. Spanning in het hout die plotseling vrijkomt, een stam die opscheurt en tegen je aan slaat, een zaag die onverwacht uit het hout schiet, en struikelen over takken met een draaiende ketting in je handen.
Met de leeftijd nemen volgens fysiotherapeut Ron Miller in het artikel balans, knijpkracht, reactietijd, zicht en uithoudingsvermogen af. Dat zijn precies de dingen die je nodig hebt om een zaag onder controle te houden als het hout iets doet wat je niet verwacht.
Wat je aantrekt
De VBNE schrijft voor professionals een vaste set beschermingsmiddelen voor. Voor een klus in de eigen tuin is dat een goede lijst om naast je eigen spullen te leggen.
- Zaagbroek, en eventueel een zaagjas. De vezels in de stof blokkeren een draaiende ketting.
- Zaagbestendige veiligheidsschoenen.
- Soepele werkhandschoenen die je handen warm houden.
- Een helm.
- Gehoorbescherming, voor iedereen binnen ongeveer 15 meter.
- Gelaatsbescherming, zoals een vizier aan de helm.
De VBNE wijst erop dat zaagbeschermende kleding moet passen bij de kettingsnelheid van je zaag. Koop je een zaagbroek, controleer dan op het label of hij geschikt is voor jouw machine. Je vindt beschermende kleding bij bouwmarkten, tuincentra en dealers van tuinmachines. Ik vind de zaagbroek het onderdeel dat het vaakst wordt overgeslagen, terwijl de bron hem het verschil noemt tussen een levensgevaarlijke en een oppervlakkige wond.
Zo zaag je veiliger
- Controleer voor je begint of de ketting scherp en goed gespannen is, en of hij stilstaat als de motor stationair draait. Draait hij mee, laat de zaag dan eerst afstellen.
- Zaag nooit alleen. Zorg dat er iemand in de buurt is die kan helpen of hulp kan bellen, maar houd die persoon op minstens 1,5 tot 2 meter afstand.
- Zaag takken en stammen die al op de grond liggen. Niet vanaf een ladder, en vel geen bomen zelf.
- Kijk naar de spanning in het hout. Een tak die onder spanning staat, kan bij het doorzagen wegslaan.
- Neem pauzes, drink genoeg en stop als je moe wordt.
Een lichtere elektrische zaag is volgens Family Handyman makkelijker onder controle te houden dan een zware zaag op benzine. Voor takken tot ongeveer 30 centimeter doorsnee noemt het artikel een beugelzaag of een reciprozaag met snoeiblad als veiliger alternatief.
Wanneer je het uitbesteedt
De eerlijke grens ligt volgens mij niet bij een leeftijd maar bij het werk. Een stapel takken op de grond kortzagen voor de groenbak is iets anders dan een boom die scheef staat na een storm, of een tak die op het dak van de schuur rust. Zodra er hout onder spanning staat, je op hoogte moet werken of iets kan vallen op je huis of dat van de buren, laat je het doen door een hovenier of boomverzorger. Wie zich ook maar een beetje onzeker voelt over zijn balans of grip, doet er goed aan dat moment eerder te leggen.
Hoe je stormschade aan bomen bij je huis voorkomt, lees je in ons stuk over herfststorm en volle bomen. En moet je toch de hoogte in voor een andere klus, zet de ladder dan goed neer volgens de kwartregel.
