Sinds woensdag 28 oktober geldt in heel Nederland weer een ophok- en afschermplicht voor vogels. Het ministerie van Landbouw nam die maatregel na drie uitbraken van vogelgriep in korte tijd, meldde NU.nl. Het virus werd op 26 oktober gevonden in Lutjegast, een dag later in Middelie en op 28 oktober in Grootegast. Houd je een paar kippen in de tuin, dan lees je in de koppen vooral het woord ophokplicht. Voor jou geldt iets anders, en dat verschil bepaalt welke klus je dit weekend gaat doen.
Wat de regel voor hobbykippen precies vraagt
De ophokplicht, dus de dieren echt binnen in een gebouw houden, geldt alleen voor commercieel gehouden vogels. Voor kippen, eenden en ganzen die je als hobby houdt geldt een afschermplicht. De aankondiging van de Rijksoverheid is daar duidelijk over. Hobbymatig gehouden kippen vallen onder de afschermplicht, niet onder de ophokplicht. Je kippen mogen dus gewoon buiten in de ren blijven, zolang die ren goed is afgeschermd.
Wat goed afgeschermd is, staat niet in centimeters in de regeling. De wettekst die op 28 oktober is gepubliceerd vraagt om passende maatregelen om zo veel mogelijk te voorkomen dat je vogels in contact komen met wilde dieren of hun uitwerpselen. Dat laatste woord is het belangrijkste. De Rijksoverheid noemt een volière als voorbeeld, en dat is ook de vorm waar je naartoe werkt. Een ren met een hek eromheen is niet genoeg, want het besmette materiaal komt vooral van boven, uit de lucht.
De regel geldt zolang de minister hem niet intrekt. De vorige landelijke afschermplicht werd pas op 11 juni 2026 opgeheven, dus reken op een maatregel die de hele winter kan duren. Dat verandert de afweging. Een paar dagen kun je wel met een los zeil overbruggen, een half jaar vraagt om iets wat storm, sneeuw en natte bladeren aankan.
Gaas, net of een dicht dak
Je hebt drie manieren om de bovenkant van een ren af te dekken, en ze doen niet hetzelfde.
Een vogelnet over de ren houdt wilde vogels tegen, maar uitwerpselen vallen er gewoon doorheen. Een net is dus vooral geschikt voor een groot stuk uitloop waar je de kippen overdag laat scharrelen, in combinatie met een dicht deel ergens anders. Volièregaas is steviger en houdt ook kleine vogels als mussen buiten, die anders op het voer afkomen. Ook daar valt poep doorheen.
Een dicht dak is de enige afdekking die de uitwerpselen echt opvangt. Een dierverzorger van een kinderboerderij vertelde bij een eerdere uitbraak aan NH Nieuws dat wat overvliegende vogels laten vallen dan “niet bij onze kippen, maar op het dak” terechtkomt. Voor een ren in de tuin werken golfplaten of lichtdoorlatende kanaalplaten van polycarbonaat het best. Kippen willen daglicht, en een donkere ren onder een dicht zeil wordt in de winter snel een modderige, sombere plek. Welk plaatmateriaal waarvoor geschikt is, staat in onze vergelijking van polycarbonaat en plexiglas. Plexiglas is voor een ren eigenlijk te bros, polycarbonaat kan een schop of een tak hebben.
Mijn keuze voor de meeste tuinen is een combinatie. Leg een dicht dak over het deel waar voer en water staan en waar de kippen schuilen, en span over de rest van de uitloop stevig gaas. Zo houd je een flinke ruimte voor de dieren zonder dat je de hele ren hoeft te overkappen.
Zo bouw je de afdekking
Op de meeste kant-en-klare rennen en zelfgebouwde rennen met houten palen kun je zonder grote verbouwing een dak leggen. Let wel op de draagkracht van een licht frame als er sneeuw op komt te liggen.
- Zet het dak onder een lichte helling, zodat regen en bladeren eraf glijden. Een plat net of plat zeil vult zich met water en scheurt bij de eerste herfststorm.
- Leg de platen op houten regels of tengels tussen de staanders en schroef ze vast met schroeven met een rubberen ring. Voor golfplaten op een schuurtje geldt hetzelfde, en bij golfplaten op een schuur lees je hoe je de overlap en bevestiging goed doet.
- Laat het dak aan de lage kant wat overhangen, zodat het water buiten de ren valt en niet in de uitloop.
- Bevestig gaas aan de zijkanten tot tegen het dak, zonder kieren. Een opening tussen dak en gaas is precies de plek waar een kauw of mus naar binnen gaat.
- Gaat het gaas over de bovenkant, trek het dan strak en ondersteun het in het midden met een extra regel of een strakgespannen draad, zodat het onder nat blad of sneeuw niet doorzakt.
- Haal voer en drinkwater onder het dichte deel. Een voerbak in de open lucht trekt wilde vogels aan, en dat is het contact dat de regel wil voorkomen.
Na een storm loop je de ren even na. Gaas dat los is gaan zitten of een plaat die verschoven is, maakt de hele afscherming zinloos.
Wat je nodig hebt en waar je het haalt
Voor een gemiddelde ren in de tuin heb je ongeveer het volgende nodig.
- golfplaten of kanaalplaten van polycarbonaat voor het dichte deel
- volièregaas of een stevig vogelnet voor de rest van de bovenkant
- houten regels of tengels en eventueel twee extra palen voor de helling
- schroeven met rubberen ring, nietjes of gaasklemmen en spanbanden
- een accuboormachine, een plaatschaar of fijne zaag, en handschoenen
Platen, regels en schroeven vind je bij elke bouwmarkt. Gaas en vogelnet liggen daar ook, en daarnaast bij tuincentra en dierenspeciaalzaken, waar je vaak ook complete afdeknetten voor kippenrennen kunt kopen.
Kippen in een kleinere ruimte
Afschermen betekent in de praktijk vaak dat je kippen minder ruimte hebben dan ze gewend zijn. De kinderboerderijen uit hetzelfde bericht van NH Nieuws hielden daarom minder kippen per hok, omdat vastzitten stress geeft. Geef ze in de afgeschermde ren iets te doen, zoals een bak zand om in te badderen, wat stro of een hangende kool. Dat voorkomt dat ze elkaar gaan pikken. Verder geldt er sinds 28 oktober een totaal tentoonstellingsverbod voor kippen, eenden en andere risicovogels, ook voor hobbyhouders. Je mag met je kip wel naar de dierenarts. Op de pagina voor particuliere vogelhouders houdt de overheid bij wat er verder geldt.
