Een schroef draait bijna nooit dol omdat je te weinig kracht zet. Hij draait dol omdat de punt van je schroevendraaier net niet in de kop past en bij de eerste weerstand uit de gleuf klimt. Twee seconden later is de kop een rond kuiltje en zit die keukenkast scheef aan de muur, met een schroef die er niet meer uit wil. Dat gebeurt in vrijwel elk huis, en het ligt zelden aan de klusser.
Schroefkoppen zien er op een meter afstand allemaal hetzelfde uit, en juist daarom gaat het mis. Hieronder staat wat je moet herkennen, welke bit erbij hoort, en waar je die koppen in een doorsneewoning tegenkomt.
De vijf koppen die je thuis tegenkomt
Kijk van bovenaf op de kop, met daglicht of het lampje van je telefoon erop. Het verschil zit in de hoeken en in de kleine streepjes tussen de armen van het kruis. Zodra je weet waar je naar kijkt, zie je het binnen een seconde.
| Kop | Waar je hem aan herkent | Bit | Waar hij zit |
|---|---|---|---|
| Sleuf | Eén rechte gleuf van rand tot rand | SL, met een maat in millimeters zoals 5,5 | Oude stopcontacten, scharnieren, klemmen van elektra |
| Philips | Kruis met licht afgeronde, taps toelopende armen en een puntige bodem | PH1, PH2, PH3 | Apparaten, elektronica, veel geïmporteerd meubilair |
| Pozidriv | Kruis met vier extra streepjes tussen de armen, diagonaal, en een vlakke bodem | PZ1, PZ2, PZ3 | Vrijwel alle Nederlandse houtschroeven en spaanplaatschroeven |
| Torx | Zesarmige ster, geen kruis | T10 tot T40 voor huis-, tuin- en keukenwerk | Vlonderschroeven, constructieschroeven, keukenbeslag, fietsen |
| Inbus | Glad zeskantig gat, geen armen | Zeskantsleutel of bit in millimeters, 2 tot 8 | Bouwpakketmeubels, meubelverbinders, kraanwerk |
De twee die je door elkaar haalt zijn Philips en Pozidriv, en dat is de oorzaak van het grootste deel van alle rondgedraaide koppen in Nederland. Ze passen namelijk in elkaar. Een PH2 gaat zonder klagen in een PZ2-kop, hij zit alleen niet vlak op de bodem en raakt de wanden op maar een paar punten. Zolang de schroef makkelijk loopt merk je niets. Op het moment dat het hout tegenwerkt, en dat is precies het moment waarop je kracht nodig hebt, glijdt de bit omhoog en schraapt hij de kop uit.
Waarom die twee zo op elkaar lijken
Philips is ouder en is ooit bewust zo ontworpen dat de bit eruit klimt bij te veel kracht. Aan de lopende band van een autofabriek was dat handig, want zo trok niemand de schroef door het plaatwerk. Pozidriv is de latere verbetering: de extra streepjes en de rechtere wanden zorgen ervoor dat de bit blijft zitten en de kracht overbrengt in plaats van weg te glijden.
Nederlandse en Duitse schroevenfabrikanten zijn massaal op Pozidriv overgestapt, terwijl de goedkope schroevendraaiersets in de winkel jarenlang alleen Philips bevatten. Dat verschil is nooit netjes uitgelegd aan de mensen die ermee moesten werken. Ik vind dat een van de irritantste dingen aan de bouwmarkt: de schroef en het gereedschap staan twee meter uit elkaar en niemand zegt erbij dat ze niet bij elkaar horen. Kijk daarom altijd even op de doos van de schroeven, daar staat gewoon PZ2 of TX25 op gedrukt.
Welke maat bit bij welke schroef hoort
De maat is bijna altijd voorspelbaar uit de dikte van de schroef. Die dikte staat op de verpakking als eerste getal, bijvoorbeeld 4,0 x 40 mm: vier millimeter dik en veertig millimeter lang.
| Schroefdikte | Pozidriv | Torx | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 3,0 tot 3,5 mm | PZ1 | T10 of T15 | Scharnieren, kastbeslag, dun plaatmateriaal |
| 4,0 tot 5,0 mm | PZ2 | T20 of T25 | Het meeste klus- en montagewerk in huis |
| 6,0 mm en dikker | PZ3 | T30 of T40 | Vlonders, zware beugels, constructiewerk |
Negen van de tien schroeven die je in een woonhuis in handen krijgt zijn PZ2. Daarom slijt die ene bit ook zo snel, en daarom is hij de eerste die je moet vervangen. Een versleten PZ2 herken je aan de puntjes: die zijn afgerond en glanzend in plaats van scherp en mat. Zo’n bit vreet elke kop op waar hij in gaat, en veel mensen blijven er maanden mee doorwerken omdat er verder niets aan te zien is.
Wat je hiervoor in huis wilt hebben
Je hebt geen kist van tweehonderd delen nodig. Voor de klussen in een gemiddeld huis kom je uit met een kleine, eerlijke set en een paar losse bits die je gewoon opmaakt.
- Een bitset van S2-staal met minimaal PZ1, PZ2, PZ3, PH1, PH2, T15, T20 en T25. Te koop bij Gamma, Praxis, Karwei en Hornbach, en online bij gereedschapszaken. Reken op vijftien tot dertig euro.
- Drie tot vijf losse PZ2-bits, want dat is de maat die opgaat. Losse bits kosten een paar euro per stuk en zijn per drie voordeliger.
- Een bithouder met magneet, zodat de schroef aan de bit blijft hangen als je met één hand werkt.
- Een handschroevendraaier met sleuf en PZ2 voor het laatste stukje aandraaien, waar een machine te grof is.
- Een set inbussleutels in millimaten voor bouwpakketmeubels.
- Eventueel een goedkope bitset bij de Action of Lidl voor schroeven in de tuin en in vuil werk, waar je het niet erg vindt als er een sneuvelt.
Let bij het kopen op de aanduiding S2 of CR-V op de bits zelf. S2 is harder en houdt zijn punt langer. De echt goedkope sets zijn gemaakt van zacht staal dat na tien schroeven al rond is, en dan slijt niet je bit maar je schroefkop. Dat is een van de weinige plekken waar meer betalen zich meteen terugbetaalt, en ik ben er na een paar keer opnieuw beginnen definitief van overtuigd geraakt. Zoek je verder nog een machine om die bits in te zetten, dan helpt de gids over het kiezen van een boormachine voor beginners je aan de juiste maat accu en koppel.
Als de kop toch rond is gedraaid
Het gebeurt iedereen. Zolang de kop nog boven het materiaal uitsteekt, pak je hem met een waterpomptang bij de rand en draai je hem er linksom uit. Zit hij verzonken, leg dan een stukje brede elastiek of een velletje schuurpapier tussen de bit en de kop en druk hard terwijl je langzaam draait: het rubber vult de gaten op en geeft net genoeg grip. Werkt dat niet, dan is een schroefuitdraaier de oplossing, een omgekeerd getand boortje dat zich in de kop vastdraait naarmate je linksom gaat. Die kosten een paar euro per stuk.
Voorkomen blijft prettiger dan repareren. Zet je machine op een lage koppelstand, houd hem recht in het verlengde van de schroef en boor bij hardhout of dicht bij een houtrand eerst voor. Schuin aanzetten is de tweede grote oorzaak van rondgedraaide koppen, en dat merk je pas als het te laat is.
De kop is maar het halve verhaal
Een schroef doet niets zonder houvast erachter. In gipsplaat, gasbeton of een holle binnenwand houdt zelfs de perfect ingedraaide schroef geen kastje op zijn plek, want daar zit het probleem niet in de kop maar in wat de schroef vastgrijpt. Welke plug bij welk soort muur hoort staat uitgelegd in het stuk over de juiste plug per muursoort, en wie een zwevende plank waterpas aan de muur wil hebben vindt de bevestiging stap voor stap in het artikel over planken met een onzichtbare beugel.
Neem de volgende keer dat je iets ophangt vijf seconden om op de kop te kijken voordat je de machine pakt. Vier streepjes tussen de armen betekent Pozidriv, een gladde ster betekent Torx, en een kruis zonder streepjes is Philips. Die vijf seconden schelen je een halve middag boren, pluggen en gaten vullen.
